Rigdzin Dzogchen Ling
← Alle termen

Vajrayana

Mandala

Tibetaans: kyilkhor (dkyil 'khor) · Sanskriet: maṇḍala · Engels: Mandala

Een mandala is in het Tibetaans boeddhisme een beeld van een verlichte wereld: een godheid in het midden, omringd door paleis, gevolg en een zuivere omgeving. In de Ngöndro is de mandala-offering de beoefening waarin je het hele universum aanbiedt.

Een mandala is in het Tibetaans boeddhisme een beeld van een verlichte wereld: een godheid in het midden, met daaromheen haar paleis, haar gevolg en een volkomen zuivere omgeving. Het Sanskriete woord betekent zoiets als "cirkel", het Tibetaanse kyilkhor letterlijk "midden en omtrek". In het Vajrayana heeft het begrip twee gezichten. Er is de mandala die je ziet of visualiseert. En er is de mandala die je weggeeft.

Een wereld met een middelpunt

Veel mensen kennen mandala's van de cirkels van gekleurd zand waar monniken soms dagenlang aan werken, om ze daarna in een paar tellen weer weg te vegen. Of van rolschilderingen met een vierkant paleis en een poort aan elke kant. Het is kunst, zeker. Maar in de eerste plaats is het een plattegrond. Hij laat zien hoe verlichte ervaring in elkaar zit: wijsheid in het midden, en alles daaromheen als uitdrukking daarvan.

In een sadhana, de tekst van een Vajrayana-beoefening, bouw je zo'n mandala in je verbeelding op. Eerst lost de gewone verschijning op in leegte, en daaruit verschijnen de godheid en haar paleis. Met fantaseren heeft dat weinig te maken. De wereld zoals wij hem meestal zien, gekleurd door begeerte en afkeer, is niet de enige manier om hem te zien. De mandala toont hoe dezelfde wereld eruitziet vanuit zuivere waarneming.

Dat zandmandala's worden weggeveegd, is geen bijzaak. Ook de mooiste mandala is vergankelijk.

De mandala-offering

De tweede betekenis kom je in de Ngöndro tegen. Daar is de mandala-offering de vierde van de vijf bijzondere voorbereidingen, na toevlucht, bodhicitta en Vajrasattva. Je houdt een ronde schaal in je hand, het mandalabord, en legt er hoopjes rijst op. Ondertussen bied je in gedachten het hele universum aan: de berg Meru in het midden, de vier continenten eromheen, zon en maan, alles wat kostbaar en mooi is. Je eigen lichaam en je verdiensten gaan er ook bij. Dan veeg je de schaal leeg en begin je opnieuw.

Waarom zou je dat doen? Omdat we de hele dag vasthouden, aan spullen en mensen en nog het meest aan onszelf. De mandala-offering draait dat om. Je oefent in geven, en dan meteen in het groot. Volgens het onderricht verzamel je zo verdienste en wijsheid tegelijk, de twee accumulaties waar het hele pad op rust.

Het ziet er de eerste keer misschien wat omslachtig uit, al die rijst. Na een tijdje merk je dat het een van de vriendelijkste beoefeningen van de Ngöndro is. Er wordt niets van je gevraagd behalve dat je loslaat.

In de wekelijkse les bij Rigdzin Dzogchen Ling komt de mandala-offering aan bod als onderdeel van de Düdjom Tersar Ngöndro. Elke zaterdag in Hoofddorp, en je kunt gewoon beginnen met kijken en meedoen.