Trekchö

Trekchö betekent "doorsnijden" en is de eerste van de twee hoofdbeoefeningen van Dzogchen. Het gaat om het herkennen van kadag, de oorspronkelijke zuiverheid van de geest, en om het leren rusten in die herkenning zonder er iets aan toe te voegen. De tweede beoefening heet Tögal, het directe overschrijden.

Wat er wordt doorgesneden

Het Tibetaanse woord roept het beeld op van een strak samengebonden bundel. Snijd het touw door en alles valt in één keer los. Er hoeft niets stuk voor stuk te worden weggehaald.

Wat losvalt is de vanzelfsprekende hardheid van onze ervaring. Een gedachte voelt als iets massiefs, een stemming als een toestand waarin je zit, een oordeel over jezelf als een feit. Trekchö bestrijdt die dingen niet. Het kijkt waar ze zijn, en vindt niets. De hardheid was er nooit, en dat is iets anders dan haar overwinnen.

Daarom is deze beoefening zo lastig te beschrijven zonder haar meteen te verraden. In gewone meditatie doe je iets: je telt, je volgt de adem, je brengt de aandacht terug. Hier is elke poging om de juiste toestand te maken al de fout. Tegelijk is er niets luiers dan afdrijven en dat vervolgens rusten noemen. Tussen die twee zit een smalle doorgang, en daarvoor bestaat geen instructie op papier.

Wat het vraagt

Trekchö begint met de aanwijzing door een leraar. Dat is geen formaliteit. Zonder dat moment heb je een beschrijving van de aard van de geest, en een beschrijving is precies wat hier niet helpt. Daarna komt het werk om die korte herkenning uit te breiden naar de rest van de dag: naar drukte, naar irritatie, naar slaap.

De teksten waar deze beoefening op steunt zijn grotendeels van Longchenpa, de grote Dzogchen-meester van de veertiende eeuw. Ze zijn zorgvuldig opgebouwd en gaan ervan uit dat de lezer de Ngöndro al beoefent.

In mei 2026 organiseerden wij in Den Haag een weekend met Adzom Gyalse Rinpoche over de essentiële instructie van Trekchö, aan de hand van Longchenpa's tekst. Zulke weekenden komen terug in het programma. De voorbereiding erop is de wekelijkse Düdjom Tersar Ngöndro, elke zaterdag in Hoofddorp.