Dharma

Dharma is het onderricht van de Boeddha en de beoefening ervan. Het is de weg die uit het lijden leidt, en tegelijk de werkelijkheid waar die weg naar verwijst. Het Sanskrietwoord gaat terug op een wortel die "dragen" betekent. Dat is geen toeval: de Dharma draagt je juist op de momenten dat je zelf niets meer vast te houden hebt.

In de teksten heeft het woord meer dan één betekenis. Het kan slaan op de leer, op de werkelijkheid waar die leer naar wijst, en in filosofische context zelfs op "verschijnsel": de kleinste eenheden waaruit onze ervaring is opgebouwd. Als wij in het centrum over Dharma spreken, bedoelen we meestal het eerste. Wat de Boeddha onderwees, en wat sindsdien van leraar op leerling is doorgegeven zonder dat de draad ooit brak. Tibetaanse vertalers kozen voor het woord chö, dat de klank heeft van corrigeren en ombuigen. De Dharma is iets wat aan je werkt.

Het tweede van de Drie Juwelen

Wie toevlucht neemt, neemt toevlucht in de Boeddha, de Dharma en de Sangha. De Boeddha is degene die de weg vond, de Sangha loopt met je mee, maar de Dharma is de weg zelf. Van de drie is dit het juweel dat het meest van jou afhangt. Een oude vergelijking noemt de Boeddha een arts en de Sangha de mensen die je verplegen, en dan is de Dharma het medicijn. Medicijn dat in het kastje blijft staan geneest niemand.

Wat de Dharma van je vraagt

Weinig geloof, veel onderzoek. In deze traditie wordt onderricht in drie stappen opgenomen: je hoort het, je denkt erover na tot het niet langer andermans woorden zijn, en dan breng je het in beoefening. Bij die laatste stap kantelt er iets. Zolang de Dharma kennis blijft, verandert er weinig. Zodra zij beoefening wordt, verandert de manier waarop je naar je eigen geest kijkt.

Dat maakt het woord ook minder plechtig dan het soms klinkt. Dharma is niet iets wat je gelooft, maar iets wat je doet, met lichaam, spraak en geest, meestal in kleine stappen en over jaren.

Bij Rigdzin Dzogchen Ling krijgt dat een concrete vorm. Elke zaterdag komen we samen voor de Düdjom Tersar Ngöndro, en op Guru Rinpoche-dag en Dakini-dag voor de tsok. Wie kennis wil maken met de Dharma is welkom om aan te schuiven.