Fundament
De Drie Juwelen
Tibetaans: könchok sum (dkon mchog gsum) · Sanskriet: triratna · Engels: The Three Jewels
De Drie Juwelen zijn de Boeddha, de Dharma en de Sangha: de drie waarin een boeddhist toevlucht neemt, en de bodem waarop alle verdere beoefening rust.
De Drie Juwelen zijn de Boeddha, de Dharma en de Sangha: de drie waarin een boeddhist toevlucht neemt. Ze geven antwoord op een heel praktische vraag. Als je merkt dat je vastzit en dat je er met goede voornemens alleen niet uitkomt, waar richt je je dan op? In het Tibetaans heten ze könchok sum, de drie zeldzame en verhevene. Zeldzaam, want het gebeurt zelden dat er een boeddha verschijnt, zelden dat zijn onderricht ongebroken bewaard blijft, en zelden dat iemand het in zijn eigen leven tegenkomt.
Waarom juwelen?
Het beeld stamt uit een tijd waarin een edelsteen het kostbaarste was wat een mens kon bezitten. Een juweel kon iemand uit de armoede halen, en het verloor zijn waarde niet, hoe lang je het ook droeg. Die twee eigenschappen maken de vergelijking: hier is iets wat je situatie werkelijk kan veranderen, en wat niet slijt.
De Boeddha is de eerste van de drie. Niet als god en niet als iemand om te aanbidden, maar als mens die de aard van de geest volledig heeft gerealiseerd en daarmee heeft laten zien dat het mogelijk is. De Dharma is wat hij onderwees en, belangrijker, wat je ermee doet. De Sangha zijn degenen die dezelfde weg gaan: in de ruimste zin alle gerealiseerde beoefenaars voor ons, in de dagelijkse praktijk de mensen die naast je op het kussen zitten.
Een klassiek beeld zet ze op een rij als een gids, een weg en reisgenoten. Je kunt de weg alleen zelf lopen. Maar zonder iemand die hem kent en zonder gezelschap onderweg gaan de meesten van ons ergens onderweg de verkeerde kant op.
Toevlucht nemen
Toevlucht nemen is de stap waarmee iemand formeel boeddhist wordt, en die stap bestaat uit weinig meer dan de erkenning: hierop ga ik me richten. Wat je opgeeft is niet je gezond verstand, maar de hoop dat comfort, gelijk krijgen of het volgende plan je uiteindelijk zullen dragen.
In het Vajrayana blijft die uiterlijke toevlucht in de Drie Juwelen onveranderd overeind. Er komt alleen een innerlijke bij: de lama, de yidam en de dakini, de drie wortels. De lama vervangt de Boeddha niet. Hij is de vorm waarin je de Boeddha in dit leven tegenkomt, in vlees en bloed, met een stem die je kunt verstaan.
Bij Rigdzin Dzogchen Ling begint de Düdjom Tersar Ngöndro precies hier. De eerste van de vijf bijzondere voorbereidingen is het nemen van toevlucht, met prostraties, honderdduizend keer. Elke zaterdag komen we daarvoor samen in Hoofddorp.